Lütfen bekleyin..

Abdullah Basmacı

Dengbêjlerin Suçu Ne?

14 Temmuz 2018, 15:35 - Okunma: 897

Bir şeyler söyleyenin derdi vardır. Yok yok, derdi olanın bir şeyler söyleyesi vardır… Durum böyleyken bir şeyler söyleyenlerin suçu olur mu?... Olmaz mı?

Dengbêj sözcüğünün kelime anlamı; deng “ses”, bêj “söyle”dir. Yani dengbêjler söyleyecek sözleri olanlardır. Bu özellik onları sözlü dönemin tarihçileri de yapmıştır.

Mehmed Uzun’un tabiri ile: ”Dengbêj sesi kelam, kelamı kılam haline getirendir. Tıpkı yazılı edebiyatın ilk Homeros’u gibi.” Ki bizce dengbêjlerin bir suçu varsa o da bu özelliğinden kaynaklamaktadır. Sözlü dönemin tarihçisi olmalarından… Tarih, geçmişi anlatan, yaşanmışlıkları kaydeden bir depolama aygıtı görevini üstlenir. Bu deponun içinde genellikle savaşlar, ölümler, kahramanlıklar, aşklar, sevinçler, hüzünler vb. vardır.

Şimdi bir daha soruyorum: “Bu görevi üstlenenin suçu yok mu?...Var mı?” Dengbêjlerin hayatına baktığımızda geneli sürgün yaşamış ve açlık çekmiştir. Bu yüzden kendilerini ancak ve ancak bir ağanın dizlerinin dibinde güvende hissedebilmişlerdir. Bunu da o ağanın meclisini neşelendiren kılamlar söyleyerek yapmıştır.

Peki denbêjin suçu ağanın buyruğu altına girmesi mi yoksa ağanın meclisinde söylediği kılamlar mı? İkisi de suç gibi görülüyor değil mi? Ama bana sorarsanız dengbêjlerin suçu sözlü geleneğin tarihçisi olmalarıdır. Bugün bizler o dengbêjleri dinlerken dedelerimizin birbirilerini nasıl öldürdüklerini duyuyoruz.

Bugün bizler onları dinlerken kocası ölen analarımızın başına neler geldiğini duyuyoruz. Bugün bizler onları dinlerken ağaların kendilerini ne derece yüceltmek isteyişinden haberdar oluyoruz. Bugün bizler onları dinlerken yaşanmış ve üstü kapanmış kan davalarının tekrardan üstünün açıldığına şahit oluyoruz.

Şimdi bizler onları dinlerken kaç kuşak torunlar arasında bile bu dengbêjlerin sözlü tarihçilikleri yüzünden bugün husumetlerin çıktığına şahit oluyoruz. Bugün tekrar tekrar önümüze sunulup bize dinletilen kılamların abartı kahramanlıklar olduğunu bildiğimiz halde onları bugün gerçekmiş gibi dinliyoruz…

İşte bu yüzden yüceltici tarih anlayışının temsilcileri olarak dengbejler bizce suçludur. Sizlerce suçsuz olsalar bile… Kılamların sadece ağaları övmek, kan davalarındaki ölü sayısından yüceltmeler çıkartmak, suikastlara uğrayanları dile getirmek olmadığını söylediğinizi duyuyorum. Zaten benim bunların dışında kalan ve sizlerin şuan saydıklarınıza bir itirazım yok.

Benim sitemim ağa kapısında ağaya methiye düzen ve belki de farkında olmadan döneminin tarihçiliğini üstlenen kişilere. Benim sitemim onca kılam varken bizlere sadece bu kan davalı, bol methiyeli, namus şeref kavgalarını anlatan kılamları dinletenlere.

Benim sitemim bize kılamlar bunlardan ibaretmiş gibi gösterenlere…

Şimdi bir daha soruyorum: Dengbejlerin suçu ne?

  • Bu haberi paylaşın:
UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.
Yazarın Diğer Yazıları
183 gün önce
188 gün önce
433 gün önce
568 gün önce
652 gün önce
659 gün önce
692 gün önce
842 gün önce
867 gün önce
939 gün önce
982 gün önce
993 gün önce
996 gün önce
1090 gün önce
1103 gün önce
1123 gün önce
1175 gün önce
1195 gün önce
1210 gün önce
1221 gün önce
1237 gün önce
1257 gün önce
1270 gün önce
1293 gün önce
1300 gün önce
1319 gün önce
1326 gün önce
1355 gün önce
1390 gün önce
1398 gün önce
1405 gün önce
1410 gün önce
1416 gün önce
1436 gün önce




bmV0aGFiZXJ5YXppbGltaS5jb20=